Pijn komt nooit uit, het kan je dag echt verknallen. Het heeft me al heel veel ergernis gekost de afgelopen jaren. De ene dag voel je je goed, de andere dag kun je een streep door je agenda zetten. Dit jojo effect zorgt ervoor dat als je een goede dag hebt je meteen denkt ‘Yessss, we gaan ervoor’. The sky is the limit en vol goede moed begin je de dag. Tijdens al die dagen dat het minder ging zijn er genoeg dingen blijven liggen die gedaan hadden moeten worden. Het must do lijstje wordt afgestoft en wordt eerder langer dan korter, want je voelt je eindelijk goed. Gebroken (maar wel voldaan) sluit je vervolgens de dag af om vervolgens weer de vernieling in te gaan. Jaren lang was dit mijn aanpak. Voor alle niet-pijnpatiënten klinkt dit als een domme tactiek. Voor mensen met terugkerende pijn een heel heel herkenbare tactiek, merk ik nu ik met deze groep werk. Want kabouters komen over het algemeen niet helpen en een aantal dingen moeten toch gedaan worden.
Nu ik het pijnsysteem snap, snap ik ook beter waarom dit geen goed plan is. Het is namelijk niet zo dat je gewoon even in de lappenmand gaat en dan weer door. Er gebeurt iets structureels in je lichaam wat je op termijn echt de vernieling in helpt. Ik heb het al die jaren niet geweten. Ik dacht altijd ‘even op de blaren zitten en dan krabbel ik vanzelf weer op’. Maar nu weet ik beter en ga ik er ook anders mee om. Ik merk dat als je patiënten uitlegt hoe het biologisch in elkaar steekt, ze net zoals ik hier beter op kunnen schakelen.
Dus nu voor jullie de verkorte uitleg die ook gegeven wordt door Moseley en Butler, twee wetenschappers die alleen maar met pijn bezig zijn. Zij hebben het zogenaamde ‘Twin peaks’ verhaal bedacht om patiënten te laten zien wat er fysiologisch gebeurt bij chronische pijn en belasting (zie onderstaande foto). De ene berg staat voor pijn bij normale, gezonde mensen en de andere berg staat voor pijn bij chronische pijnpatiënten. Stel je bent bergbeklimmer en wandelt rustig naar boven. Dan komt er een moment dat je pijn krijgt (zie de ‘protect by pain’ lijn). Dit waarschuwt je lichaam dat je niet veel langer door moet gaan. Ga je toch door, dan krijg je op een gegeven moment schade (de ’tissue tolerance’ lijn). Dat is de werking van een gezond pijnsysteem. Allemaal heel duidelijk.
Maar nu gaan we naar de tweede berg. Dat is het plaatje wat hoort bij mensen die vaak pijn hebben. Maakt niet uit door welke oorzaak. Door een oud letsel is weefsel zwakker of door minder belastbaarheid is je lichaam kwetsbaarder geworden. Je ziet dat daardoor de ’tissue tolerance’ lijn gezakt is. Dit is logisch want er is iets mis met je. Het opvallende is alleen dat bij deze groep de ‘protect by pain’ lijn buitensporig naar beneden gaat. Deze is veel verder naar beneden gezakt als je het vergelijkt met de berg bij gezonde mensen. Je krijgt dus veel eerder een pijnsignaal in vergelijking tot de mensen die geen schade hebben. Met andere woorden je lichaam gaat veel eerder pijn maken om je te beschermen. Op het moment dat je dus structureel over je grens gaat, gaat je lichaam steeds eerder pijn maken. Zelfs zoveel eerder dat sommige mensen op termijn amper iets kunnen doen en het beschermmechanisme meteen op scherp staat. De oplossing is om deze ‘protect by pain’ lijn weer omhoog te krijgen. Dit kan alleen als je ONDER de pijngrens blijft. Want bij structureel negeren van je grens zal de ‘protect by pain’ lijn steeds verder naar beneden zakken. Toen ik dit hoorde snapte ik pas dat ik jarenlang mijn lijf tekort gedaan had. De zweep erover heeft geen zin. Integendeel…. Op de bank gaan zitten bij het kleinste pijntje is ook niet de oplossing. Dus belasten zonder dat je pijn krijgt en toch de ‘protect by pain’ lijn omhoog krijgen op de oude hoogte is de uitdaging. Hoe? Dat ligt helemaal aan de persoon. Bij mij werkte het goed om het mechanisme te snappen. Dat ff een klusje klaren niet de oplossing is. Of je even in alle eerlijkheid af te vragen of het niet op een andere manier kan. Soms niet, vaak wel.
Dit model wordt trouwens ook gebruikt voor mensen die structureel onderbelasten. Die mensen moeten juist uitgedaagd worden om, ondanks ze angst hebben om pijn te krijgen, beetje bij beetje over hun grens te gaan. Ook deze groep mensen moet aan de slag om de ‘protect by pain’ lijn omhoog te krijgen.
