Veel mensen met aanhoudende pijn ontdekken op een bepaald moment dat hun patronen een belangrijke rol spelen in hun klachten. Maar als je eenmaal inziet dat bepaalde gewoontes je niet helpen, komt vaak de volgende uitdaging: hoe verander je ze blijvend?
Misschien heb je gemerkt dat je geneigd bent om altijd door te zetten, jezelf aan te passen aan anderen of je gevoelens te onderdrukken. Vaak zijn dit geen bewuste keuzes, maar diep ingesleten mechanismes die ooit zijn ontstaan om je veilig te houden.
Maar als die patronen niet meer werken en je wil veranderen, loop je tegen een belangrijke realiteit aan: verandering kost tijd en inspanning…
Wanneer je als kind (of later in het leven) afwijzing hebt ervaren, kan je brein strategieën hebben ontwikkeld om dat gevoel te voorkomen. Want juist afwijzing is iets waar we als groepsdieren niet zo dol op zijn. Misschien leerde je om altijd te pleasen, vind je het uitdagend om je grens aan te geven, of cijfer je jezelf iets teveel weg. Dit soort copingmechanismes helpen je op korte termijn, maar kunnen op lange termijn bijdragen aan stress, spanning en andere klachten.
Een patroon veranderen is niet simpelweg een kwestie van ‘besluiten om het anders te doen’. Je zenuwstelsel is gewend aan de oude manier en zal, zodra je een nieuwe route probeert te nemen, signalen afgeven dat het onveilig voelt. Dat is niet omdat het nieuwe patroon slecht is, maar omdat het onbekend is. Net zoals een bospaadje dat jarenlang niet is bewandeld, voelt een nieuw patroon eerst onwennig, hobbelig en ongemakkelijk.
Daarnaast heeft je brein oude patronen efficiënt en automatisch gemaakt. Vergelijk het met schakelen in een auto: in het begin moet je er bewust over nadenken, maar na verloop van tijd doe je het zonder erbij stil te staan. Zo werkt het ook met je copingmechanismes. Je bent ze ooit ‘gewoon gaan doen’ en ze voelen nu als de standaardinstelling.
Wetenschappers hebben onderzocht hoe lang het duurt om een nieuwe gewoonte te verankeren, en hoewel de precieze duur per persoon verschilt, zijn er een paar duidelijke fases:
- Bewustwording: Je ziet in dat een patroon niet meer werkt. Dit is een cruciale eerste stap.
- Bewuste verandering: Je gaat actief oefenen met nieuw gedrag. Dit voelt vaak ongemakkelijk en onwennig.
- Herhaling en volhouden: Je zenuwstelsel begint het nieuwe patroon te herkennen, maar de oude route blijft verleidelijk.
- Nieuwe normaal: Na verloop van tijd wordt het nieuwe patroon steeds makkelijker en voelt het veiliger.
Hoe snel je deze stappen doorloopt is voor iedereen anders. Wat helpt is om ondersteuning te zoeken. Of dat nu een coach, therapeut of een fijne vriend(in) is, verandering is makkelijker als je niet alles alleen hoeft te doen. Zet hem op!
