Mensen die zich afgewezen of verlaten voelen, sterker reageren op pijnprikkels dan mensen die zich geaccepteerd voelen. Hoe groot deze impact is, hangt onder meer samen met de vroege ontwikkeling en de kwaliteit van de opvoedstijlen van de ouders. Op fMRI’s is te zien dat afwijzing/acceptatie en gevoelens van pijn bepaalde neurale circuits delen, waardoor ze elkaar beïnvloeden.
Uit onderzoek blijkt dat chronische gecentraliseerde pijn en verstoorde stressregulering sterk geassocieerd is met gevoeligheid voor afwijzing/verlating, een minder optimale omgeving in de jeugd en moeilijkheden bij het begrijpen en tonen van gevoelens naar anderen. Dit onderzoek concludeert dat een niet-optimale omgeving in de vroege jeugd de ontwikkeling van het gedeelde neurale systeem verstoort die een rol speelt pijn en stressregulatie.
Dat is nogal wat toch? Daarom wordt aan iedereen die met aanhoudende pijnklachten een revalidatietraject begint gevraagd: ‘Zijn er ingrijpende gebeurtenissen voorgevallen?’ of ‘Hoe was je jeugd?’. Best irritante vragen als je met een pijnlijke knie of chronische rugpijn binnenkomt. Maar het is minder irritant als je weet dat pijnregulatie samenhangt met gevoelens van afwijzing of verlating.
Mensen hebben de neiging om bij deze vragen meteen in de weerstand te schieten. Een veel gehoorde uitspraak is: ‘Mijn …. pijn (in te vullen naar gelang wat speelt) zit toch niet tussen mijn oren!’. Vaak een zin die met een behoorlijk portie boosheid op tafel gegooid wordt. En, nog erger, als het niet op tafel gegooid wordt, zullen veel mensen het in stilte denken.
Toch zit het dus wel ‘tussen je oren’ en het is zelfs duidelijk te zien op een hersenscan. Maar niet ‘tussen je oren’ in die zin dat je het verzint of dat je klaar bent voor een opname. Sowieso zit ALLE pijn tussen je oren, want in je hersenen wordt een binnenkomende prikkel beoordeelt. Pas daarna wordt er door diezelfde hersenen pijn geproduceerd. Maar als bepaalde neurale circuits in je hersenen door omstandigheden die te maken hebben met afwijzing of verlating actiever zijn geworden, kan het dus zo zijn dat je een intensere pijnervaring beleeft! Want deze gebieden overlappen elkaar. Gevalletje van jammer maar helaas.
Gevoelens van afwijzing hebben invloed op pijn, het is goed om je dit te realiseren. Bij gezonde proefpersonen was te zien dat een pijnlijke prikkel toegediend tijdens een taak waarbij ze afgewezen werden, als pijnlijker ervaren werd dan een vergelijkbare prikkel toegediend tijdens een taak waarbij ze geaccepteerd werden. Mag je zelf invullen hoe een beetje pijnlijke knie voelt nadat er langere tijd afwijzing ervaren is. Of hoe je stijve rug voelt nadat iemand je plotsklap verlaten heeft. Hebben we het nog niet over iemand die in zijn vroege jeugd niet gehoord of gezien is.
Dus als een behandelaar je ooit iets vraagt in deze richting, word niet boos maar ben dankbaar dat deze op de hoogte is van de recente inzichten.
Als je aanhoudende pijnklachten hebt en je hebt in het verleden iets meegemaakt hebt wat in de buurt komt van interpersoonlijke afwijzing of verlating, ga naar je huisarts en bespreek het. Wellicht is het mogelijk om deze stressoren te behandelen en afscheid te nemen van je pijn.
Succes!
P.S. Het goed nieuws is dat een simpele paracetamol ook helpt bij gevoel van afwijzing. Ieder nadeel heeft zijn voordeel!
